Informacje dotyczące pomiaru ciśnienia.

Do wykonywania pomiarów ciśnienia tętniczego używa się obecnie dwóch ciśnieniomierzy.

    * Ciśnieniomierze elektroniczne
    * Ciśnieniomierze sprężynowe

Zgodnie z zaleceniami podanymi na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego ¹ zalecenia dla pacjenta dotyczące pomiaru ciśnienia w domu: powołującego się na publikację p.t. publikacji „Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego 2003”, ogłoszonej w dwumiesięczniku „Nadciśnienie Tętnicze”, podano poniższe:

    * Osoba dokonująca pomiaru ciśnienia powinna go przeprowadzać w pomieszczeniu, w którym czuje się zrelaksowana. Należy i zaleca się, aby przed dokonaniem pomiaru odpocząć około 5 minut (ćwiczenia fizyczne, intensywny wysiłek umysłowy, etc. mogą powodować zaburzenia wskazań ciśnieniomierza). Do samodzielnego, domowego pomiaru ciśnienia tętniczego zaleca się używanie w pełni automatycznych aparatów spełniających ustalone kryteria dokładności, z mankietem zakładanym na ramię.

    * Optymalna liczba pomiarów dla celów diagnostycznych - 2 pomiary rano i 2 wieczorem, przez co najmniej 3 dni robocze (wyników z 1 dnia nie uwzględnia się w rozpoznawaniu nadciśnienia). Liczbę pomiarów powinno się rozpatrywać również indywidualnie, uwzględniając stopień nadciśnienia, stan pacjenta.

    * Mankiet ciśnieniomierza należy założyć w sposób właściwy (szczegóły w instrukcji danego urządzenia) – np. najczęściej w przypadku ciśnieniomierzy nadgarstkowych w odległości ok. 1-2 cm od dłoni, przy czym ważna jest postawa podczas pomiaru – dłoń powinna być lekko ugięta w łokciu i ciśnieniomierz powinien znajdować się na wysokości serca.

    * Należy regularnie dokonywać pomiarów ciśnienia tętniczego z powodów profilaktycznych i odnotowywać pomiary.

Czynniki ryzyka:

    * Otyłość. Pamiętaj, że każde 5 kg nadwagi powoduje wzrost ciśnienia tętniczego o ok. 5 mm Hg
      Palenie tytoniu. Dodatkowo sprzyja także miażdżycy i rakowi płuca.
    * Siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej (często towarzyszy temu nadwaga). Siedzący tryb życia zwiększa ok. 1,5-krotnie ryzyko pojawienia się nadciśnienia.
    * Alkohol. Zwiększone spożycie alkoholu wiąże się ze wzrostem ciśnienia tętniczego.
    * Nadmierne spożycie sodu. Dieta o dużej zawartości sodu podwyższa ciśnienie skurczowe o ok. 5 mm Hg, rozkurczowe o ok. 3 mm Hg.
    * Stres, będący nieodłącznym elementem życia każdego z nas. Krótkotrwały stres nie jest szkodliwy. Jeżeli stres występuje ciągle, jest wtedy dodatkowym obciążeniem dla układu krążenia i może przyspieszać rozwój miażdżycy.

Dlaczego tak ważne jest mierzenie ciśnienia tętniczego?

    * Jednym z najważniejszych powodów jest profilaktyka. Wynika to z obserwacji personelu medycznego, iż duża grupa ludzi nawet nie zdaje sobie spawy z ryzyka jakie niesie ze sobą nadciśnienie.

    * Ponadto, częste wykonywanie pomiarów pozwala ocenić stosowane środki mające obniżyć ciśnienie tętnicze, co za tym idzie pozwolą na bieżąco korygować leczenie nadciśnienia.

    * Profilaktyka ma także na celu wyrobienie sobie przyzwyczajenia do wykonywania pomiarów ciśnienia tętniczego. Należy przy tym pamiętać, iż ciśnienie tętnicze zmienia sie wraz z wiekiem.

    * Leczenie nadciśnienia tętniczego ma na celu obniżenia wartości ciśnienia do wartości przyjaznych dla zdrowia i mieszczących sie w ustalonych granicach. Dzięki temu maleje ryzyko m.in.: udaru mózgu, zawału serca, powikłań ze strony układu krążenia, a także ze strony nerek i oczu.

Informacje: Czym jest ciśnienie tętnicze?

    * Ciśnienie krwi jest siłą, jaką wywiera krew na naczynia krwionośne. Oczywiście wartości ciśnienia wahają się w przeciągu doby, poszczególne czynniki i aktywności mają wpływ na jego wartości. Norma jest u zdrowego człowieka spadek ciśnienia tętniczego w nocy.

    * Ciśnienie skurczowe to takie, kiedy serce wykonując skurcz pompuje krew do naczyń krwionośnych – ciśnienie przyjmuje wtedy wyższą wartość. Natomiast podczas rozkurczu serca ciśnienie osiąga niższa wartość – jest to ciśnienie rozkurczowe Wartości ciśnienia podaje się w milimetrach słupa rtęci [mm Hg].

    * Jedna trzecia osób nie jest świadoma swojej choroby,
      a tylko nieco ponad 10% osób jest skutecznie leczonych.

Tabela ²

1  http://www.nadcisnienietetnicze.pl/pacjent/leksykon/article/763.html

2  W poniższej tabelce przedstawiono klasyfikację zgodną z zasadami postępowania w nadciśnieniu tętniczym przedstawionymi przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego w 2003 roku.

Technika i zasady stosowania leków w nebulizacji w leczeniu chorób dolnych dróg oddechowych u dzieci

dr med. Ewa Cichocka-Jarosz,
lek. med. Przemko Kwinta
Klinika Chorób Dzieci Katedry Pediatrii Wydziału Lekarskiego UJ w Krakowie
(Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. med. Jacek J. Pietrzyk)
Data utworzenia: 12.12.2002
Ostatnia modyfikacja: 30.04.2007
Opublikowano w Medycyna Praktyczna Pediatria 2001/05

Nebulizacja to klasyczna metoda terapii instrumentalnej, polegająca na dostarczeniu leku do dróg oddechowych chorego w postaci aerozolu (układu zawieszonych w gazie drobnych cząstek substancji płynnej – tzw. faza rozproszona).

Wielkość cząstek aerozolu decyduje o miejscu depozycji leku w drogach oddechowych - do pęcherzyków płucnych wnikają cząstki o średnicy 1-2 um, do oskrzelików - 3-6 um, a do oskrzeli - 7-15 um. Obowiązujące wymagania co do wielkości cząsteczek oraz ilości generowanego aerozolu jak również względy bezpieczeństwa określają, iz aerozole medyczne można wytwarzać za pomocą:

- energii ultradźwięków (inhalatory ultradźwiękowe) oraz
- sprężonego powietrza (tlenu) - źródłem sprężonego gazu są butle z gazami medycznymi, sieć centralna gazów w szpitalach, sprężarki elektryczne (inhalatory pneumatyczne, zwane również tłokowymi) lub stosowane w leczeniu zbiorowym duże kompresory.

Uniwersalność inhalatorów oraz postępująca miniaturyzacja powodują, iż urządzenia te nadal są powszechnie stosowane nie tylko w szpitalach, sanatoriach, etc. ale także w domu i w czasie podróży.

Zalety nebulizacji
1. Łatwe wykonanie
2. Nie jest wymagana koordynacja wdechowo-wydechowa (możliwość podawania u dzieci, ludzi starszych oraz u chorych niewspółpracujących)
3. Można dobrać indywidualną dla każdego chorego dawkę i rodzaj leku (beta2-mimetyki, antybiotyki, leki proteolityczne lub mukolityki), a nawet podawać jednocześnie kilka leków
4. Możliwa jest równoczesna farmako- i tlenoterapia.

Wskazania do stosowania leków w nebulizacji w chorobach dolnych dróg oddechowych
1. Leczenie przewlekłe ciężkiej postaci astmy oskrzelowej i(lub) ciężkiego zaostrzenia choroby w warunkach domowych, szpitalnych oraz podczas transportu
2. Leczenie przewlekłe oraz w zaostrzeniach mukowiscydozy, przewlekłego zapalenia oskrzeli, rozstrzeni oskrzeli, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
3. Leczenie przewlekłych zakażeń dróg oddechowych
4. Wspomagająco w ostrych chorobach dolnych dróg oddechowych
5. Profilaktyka pneumocystozy u chorych z grup ryzyka

Przeciwwskazania do stosowania leków w nebulizacji w chorobach dolnych dróg oddechowych
1. Ciężka niewydolność serca
2. Niewydolność oddechowa niezwiązana z mechanizmem obturacji oskrzeli
3. Przewlekłe, ciężkie choroby układu oddechowego (gruźlica, nowotwory)
4. Krwotok z dróg oddechowych

Leki zalecane do stosowania w nebulizacji za pomocą inhalatorów pneumatycznych (tłokowych)
1. Antybiotyki, takie jak aminoglikozydy (tobramycyna, gentamycyna, amikacyna), karbenicylina, kolistyna, ceftazydym, wankomycyna, amfoterycyna B
2. Pentamidyna
3. Glikokortykosteroidy (budezonid, beklometazon [p. także "Leki wziewne stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej. Aneks do wytycznych postępowania w astmie oskrzelowej u dzieci i młodzieży", Med. Prakt. Ped. WS 2/2000, s. 27-31 - przyp. red.]) 4. Leki rozszerzające oskrzela (bronchodylatacyjne), takie jak bromek ipratropium, beta2-mimetyki (salbutamol, terbutalina), preparaty złożone (bromek ipratropium + fenoterol [p. także "Leki wziewne stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej. Aneks do wytycznych postępowania w astmie oskrzelowej u dzieci i młodzieży", Med. Prakt. Ped. WS 2/2000, s. 27-31 - przyp. red.])
5. Mukolityki, na przykład N-acetylocysteina, mesna, ambroksol
6. Leki hamujące transport przezbłonowy jonów sodu (amiloryd)
7. Kromoglikan disodowy (p. także "Leki wziewne stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej. Aneks do wytycznych postępowania w astmie oskrzelowej u dzieci i młodzieży", Med. Prakt. Ped. WS 2/2000, s. 27-31 - przyp. red.)
8. Dornaza alfa

Leki zalecane do nebulizacji za pomocą inhalatorów ultradźwiękowych
1. Leki mukolityczne
2. Chlorek sodu (NaCl)

Przeciwwskazania do nebulizacji z zastosowaniem inhalatorów ultradźwiękowych
1. Pierwszy rok życia (noworodki, niemowlęta)
2. Leki, takie jak dornaza alfa, antybiotyki, glikokortykosteroidy

Inhalatory pneumatyczne (tłokowe) - zasady działania
Inhalatory pneumatyczne (tłokowe) to przenośne lub stacjonarne aparaty wyposażone w pneumatyczną sprężarkę (kompresor) gazu, zasilane prądem z sieci lub baterii. Urządzenie pracuje w systemie ciągłym lub przerywanym (dla indywidualnego użytkownika; fot. 1.). Współpracuje z nebulizatorem, do którego przez układ przewodów tłoczony jest sprężony gaz (fot.2.). Nebulizator to pojemnik na roztwór leku, w którym płynna postać preparatu jest zamieniana na aerozol do inhalacji. Urządzenie jest uruchamiane w wyniku przepływu sprężonego gazu przez dysze nebulizatora o średnicy rzędu ułamka milimetra. Wytwarzające się przy nagłym rozprężeniu gazu podciśnienie zasysa ciecz z naczynia nebulizatora w obszar dyszy. Z dyszy ciecz jest kolejno porywana przez strumień gazu o dużej prędkości i rozrywana na drobne kropelki. Odpowiednia konstrukcja nebulizatora sprawia, że jedynie najmniejsze z uzyskanych cząstek opuszczają nebulizator jako frakcja leczniczego aerozolu, natomiast większe cząstki uderzają w przeszkodę i - skraplając się - powracają do zbiorniczka (wielkość wytwarzanych cząstek zależy od przekroju poprzecznego dysz nebulizatora oraz od szybkości przepływu gazu, a ta z kolei jest uzależniona od jego ciśnienia. Im mniejszy przekrój poprzeczny dysz nebulizatora, tym mniejsza średnica rozproszonych cząstek. Im szybciej gaz przepływa przez nebulizator - czyli im większe jest jego ciśnienie, tym mniejsza jest średnica rozproszonych cząstek i krótszy czas konieczny do zainhalowania całej objętości leku - większej wydajność nebulizatora.

Fot. 1. Inhalator tłokowy przeznaczony do pracy przerywanej (30 minut praca / 30 minut przerwa).

                                                  
                                               Fot. 2. Przykładowy nebulizator.

                                                       
Fot. 3. Przykładowa maseczka podłączana do inhalatora (można podłączyć także inne akcesoria – np. ustnik, przystawkę do inhalacji poprzez nos, maseczkę dla dzieci czy też przystawkę dla niemowląt).  

Ze względu na objętość rozpraszanego roztworu rozróżnia się nebulizatory nisko objętościowe oraz mniej popularne, stosowane zwłaszcza w warunkach szpitalnych – wysoko objętościowe – ich pojemność (z reguły ponad 100 ml) umożliwia dłuższą nebulizację, co może być korzystniejsze dla niektórych chorych.

Aby nebulizacja była skuteczna (tzn. aby lek dotarł do dolnych dróg oddechowych), nebulizator nisko objętościowy powinien zamieniać ponad 50% całkowitej dawki leku w cząsteczki o średnicy 0,5-5 um w ciągu co najwyżej 10 minut. W celu uzyskania cząstek o takiej wielkości, należy spełnić dwa podstawowe warunki:
- ciśnienie gazu nie powinno być mniejsze niż 1-3 atmosfer;
- objętość początkowa roztworu powinna wynosić 2,5-5,0 ml.

Depozycja leku podczas nebulizacji jest zmienna i charakteryzuje się małą powtarzalnością, która zależy głównie od zmienności faz oddechowych. Najlepszym momentem do zainhalowania leku jest druga część wdechu.

Typy nebulizatorów
Wielkość wytwarzanych cząstek aerozolu, a tym samym o skuteczność leczenia, jest zależna od jakości i parametrów zastosowanych w inhalatorach nebulizatorów. W celu uzyskania optymalnego efektu nebulizacji dobór parametrów współpracującej z nebulizatorem sprężarki powinien dokładnie odpowiadać zaleceniom producenta.

Inhalatory ultradźwiękowe - zasady działania
Sercem tych urządzeń jest generator drgań ultradźwiękowych (o częstotliwości 1-2 MHz), który najczęściej wykonany jest z tytanianu baru, kwarcu lub materiału ceramicznego. Wytworzone i skupione w ognisko fale ultradźwiękowe powodują tzw. fontanny akustyczne i jeżeli ich energia jest dostatecznie duża, to z zewnętrznej powierzchni fontanny odrywają się cząstki leku i tworzą aerozol. O wielkości cząstek decyduje częstotliwość drgań ultradźwiękowych (zależność jest odwrotnie proporcjonalna), gęstość i napięcie powierzchniowe roztworu leku. Osiągana szybkość wytwarzania aerozolu wynosi 1-2 ml/min, a średnica cząstek - 1-8 um. Powstający aerozol ma charakter monodyspersyjny. Zalecana objętość początkowa roztworu wynosi około 2,5 ml. Zaletą inhalatorów ultradźwiękowych jest to, że przy powstawaniu aerozolu nie dochodzi do obniżenia temperatury, a urządzenie pracuje cicho.
Inhalator ultradźwiękowy wytwarza już gotowy aerozol, nie ma potrzeby dołączania do niego nebulizatorów – ich rolę pełni główna komora inhalatora.

Zasady wykonywania nebulizacji za pomocą inhalatorów pneumatycznych (tłokowych)
1. Wlej odmierzoną objętość (dawkę) leku do nebulizatora i uzupełnij do objętości 3-4 ml 0,9% roztworem NaCl.
Uwaga: W przypadku leków konfekcjonowanych odmierzoną ilość roztworu gotowego do nebulizacji (np. Intal Solution, Pulmicort Respules, SteriNeb Salamol) należy wlać do pojemnika nebulizatora bez rozcieńczania.
2. Połącz nebulizator z ustnikiem lub maską twarzową.
Uwaga: W przypadku nebulizacji przez ustnik bez użycia maski pacjent powinien go przytrzymać zębami i szczelnie objąć ustami. W przypadku nebulizacji przez maskę powinna ona szczelnie przylegać do twarzy. Nieszczelność zmniejsza efektywną dawkę leku deponowanego w oskrzelach nawet o 50-80%!
3. Połącz łącznikiem (przewód PCV) nebulizator z kompresorem.
4. Włącz sprężarkę po podłączeniu do źródła zasilania.
5. W trakcie pracy sprężarki kontroluj wlot i wylot powietrza chłodzącego urządzenie (nie powinny być przesłonięte).
6. W przypadku nebulizacji sprężonym powietrzem lub tlenem dostarczanym centralnie ustaw zalecany przez producenta nebulizatora przepływ gazu.
7. Poucz pacjenta, aby przyjął odpowiednią pozycję (siedzącą lub leżącą) podczas inhalacji.
Uwaga: Pozycja zależy od typu stosowanego nebulizatora.
8. Poucz pacjenta, aby w trakcie inhalacji pogłębił wdech i wykonywał go przez usta (ale tak, aby unikać hiperwentylacji), a na szczycie wdechu na krótko zatrzymał oddech (manewr ten zwiększa depozycję nebulizowanego leku w oskrzelikach).
Uwaga: Dzieci powinny wykonywać inhalacje pod nadzorem osób dorosłych.
9. Przerwij inhalację, gdy w nebulizatorze nie powstaje już aerozol, oraz natychmiast w razie wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak duszności, sinica lub znaczny niepokój dziecka.
10. Po nebulizacji mukolityku zastosuj zabiegi fizjoterapeutyczne.

Zasady postępowania po zakończeniu nebulizacji
1. Rozłącz układ nebulizator-sprężarka.
2. Rozkręć nebulizator i wyjmij dyszę.
3. Wszystkie plastikowe części umyj dokładnie w ciepłej wodzie z dodatkiem detergentu (płyn do mycia naczyń) i wypłucz pod bieżącą wodą.
4. Dobrze wysusz i złóż urządzenie.
Uwaga: Ze względu na parametry techniczne oraz względy higieniczne po 6-12 miesiącach użytkowania należy kupić nowy nebulizator (czas używania zależy od zaleceń producenta). Filtr powietrza w kompresorze należy wymieniać zgodnie z instrukcją producenta i każdorazowo, gdy urządzenie pracuje niewłaściwie lub zmniejsza się jego wydajność.

Zasady mycia i sterylizacji nebulizatorów
1. W leczeniu zbiorowym wszystkie elementy urządzenia, które mają bezpośredni kontakt z chorym (maska, ustnik, plastikowe części nebulizatora, przewody polietylenowe doprowadzające powietrze lub aerozol), powinny być używane tylko przez jednego chorego i po każdym zastosowaniu dokładnie myte. Aparaty bez zastawki zwrotnej należy sterylizować w całości. Jeśli nebulizator wyposażony jest w zastawkę zwrotną, należy ją sterylizować po każdym użyciu wraz z elementem znajdującym się między zastawką a ustami chorego.
2. Nebulizatory używane w leczeniu domowym tylko przez jednego chorego należy sterylizować chemicznie. Sterylizację należy przeprowadzać co około 2 tygodnie oraz po każdej chorobie infekcyjnej.
3. Zalecenia dotyczące sterylizacji (termicznej lub chemicznej) podaje producent. Roztwór stosowany w celu sterylizacji chemicznej oraz czas jej trwania powinny być zgodne z zaleceniami producenta (śr. 15-30 min). W przypadku choroby infekcyjnej czas sterylizacji można wydłużyć do 60 minut. Wysterylizowane elementy należy wyjąć z roztworu, przepłukać wodą destylowaną (lub przegotowaną) i wysuszyć.

Autorzy dziękują dr hab. med. Grzegorzowi Lisowi za cenne uwagi przekazane w trakcie opracowywania artykułu.
Piśmiennictwo
1. Alkiewicz J.: Leczenie inhalacyjne i rehabilitacja układu oddechowego u dzieci i dorosłych. VOLUMED, 1995
2. Fink J.B.: Aerosol device selection: evidence to practice. Respir. Care, 2000; 45: 874-885
3. Dhand R.: Terapia aerozolowa w astmie oskrzelowej. Pulm. Med., 2001; 5: 15-27
4. Alkiewicz J.: Nowe spojrzenie na klasyczne metody generacji aerozoli. Nowa Pediatria, 2000; 5: 7-10

Cukrzyca

Wiekszość osób nie zdaje sobie sprawy z zagrożenia jakim jest wystąpienie pierwszych objawów cukrzycy. Lekarze szacują, że na jedną osobę ze zdiagnozowaną cukrzycą przypada druga, która nic o swojej chorobie nie wie. Brak wiedzy o cukrzycy może mieć konsekwencje dla zdrowia. Na co zwrócić uwagę, by w porę trafić do lekarza? ¹

Coraz więcej osób zapada na cukrzycę, zwłaszcza typu II, nazywaną insulinoniezależną. Epidemiolodzy są zdania, że za 20 lat na świecie będzie żyło aż 300 mln diabetyków. Jest to spowodowane m.in.: stylem życia: mamy złe nawyki żywieniowe, ograniczamy do minimum aktywność fizyczną, pojawiaja się problemy z nadwagą i otyłościa, palimy papierosy, nadużywamy alkoholu. Ponadto, jeśli w rodzinie zdarzały się przypadki zachorowań, automatycznie zwiększa się ryzyko.

Podstawowe informacje.

Komórki naszego organizmu potrzebują glukozy (czyli mówiąc w dużym uproszceniu cukru), którą zamieniają w energię w procesie spalania. Glukoza może przedostać się do komórek organizmu, jeśli pomoże jej w tym insulina. Zdarza się, iż trzustka produkuje za mało tego hormonu lub komórki nie chcą się za pomocą insuliny “otworzyć” dla glukozy.

Ma to swoje konsekwenje w procesie w którym organizm, broniąc się przed niedożywieniem, uruchamia mechanizmy zwiększające apetyt. Niestety, nawet jeśli będziemy jeść dużo i często, i tak glukoza z pożywienia nie wniknie do wnętrza komórek. Wobec czego organizm zacznie zużywać zapasy tłuszczu i będziemy chudli mimo narastająvego apetytu, po drugie nadmiar glukozy organizm postara się jak najszybciej wydalić wraz z moczem. Lecz najpierw musi ją rozpuścić i stąd zwiększone pragnienie. Częściej pijemy, kolejno pozbywamy się płynów, więc organizm domaga się ich uzupełnienia. I ten proces ciągle trwa.

Cukrzyca typu II (ma ją 80-90 proc. chorych) na początku może nie powodować żadnych dolegliwości. Czasem pojawiają się one dopiero po paru latach, dlatego tak ważne jest aby reakcje ciała dokładnie obserwować, by jak najszybciej zauważyć podejrzane objawy.

Sygnały cukrzycy typu II (insulinoniezależnej):

    * duże pragnienie i częste oddawanie moczu (choć nie tak nasilone, jak w cukrzycy typu I)
    * chudnięcie, mimo normalnego apetytu i diety
    * nieostre widzenie
    * drażliwość, apatia
    * zmęczenie i senność
    * łatwe powstawanie siniaków i wolniejsze gojenie się ran
    * nawracające zapalenia skóry, dziąseł lub pęcherza moczowego
    * sucha swędząca skóra
    * mrowienie lub przejściowa utrata czucia w stopach,
    * u mężczyzn - zaburzenia erekcji
    * u kobiet - przewlekłe zapalenia pochwy.

Sygnały cukrzycy typu I (insulinozależnej):

    * duże pragnienie i częste oddawanie moczu
    * spory apetyt i utrata wagi
    * ogólne osłabienie, senność
    * zamazane lub podwójne widzenie.

Jeżeli wystąpią tego typu objawy, powinniśmy jak najszybciej zgłosić się do lekarza i zmierzyć poziom cukru we krwi. Gdy zlecone przez niego badania potwierdzą diagnozę, musimy się leczyć u diabetologa. Specjaliści mówią o cukrzycy, że jest nie do pokonania, ale do opanowania. Pod warunkiem jednak, że regularnie kontrolujemy glikemię (czyli zawartość cukru we krwi) oraz stosujemy się do wskazówek lekarza i dietetyka.²

Stężenie glukozy we krwi.

Podstawowym objawem cukrzycy jest podwyższenie stężenia glukozy we krwi. W zależności od zaawansowania choroby może ono występować jedynie po spożyciu węglowodanów lub niezależnie od niego. Zawartość cukru we krwi (glikemię) podaje się w miligramach na 100 ml krwi (mg%) lub w milimolach na litr (mmol/l); związek między nimi określany jest wzorem [mg%] x 18 = mmol/l. I tak prawidłowa glikemia na czczo to 60-99 mg/dl (3,4-5,5 mmol/l), w 2 godzinie testu doustnego obciążenia glukozą glikemia poniżej 140 mg/dl (7,8 mmol/l). Niższe stężenie glukozy oznacza hipoglikemię, a wyższe oznacza:

    * stan przedcukrzycowy (ang.prediabetes) czyli
       o nieprawidłowa glikemia na czczo (ang. IFG – Impaired Fasting Glucose):   na czczo 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l) i/lub
          o nieprawidłowa tolerancja glukozy (ang. IGT – Impaired Glucose Tolerance):   w 2 godzinie testu doustnego  obciążenia glukozą glikemia 140-199 mg/dl (7,8-11 mmol/l).

    * cukrzycę, gdy:
          o stężenie glukozy zmierzone o dowolnej porze doby przekracza 200 mg/dl i występują objawy hiperglikemii (polidypsja, poliuria)
          o dwukrotnie poziom glukozy na czczo przekracza 126 mg/dl (7,0 mmol/l)
          o w 2 godzinie testu doustnego obciążenia glukozą poziom glukozy przekracza 200mg/dl (11,1 mmol/l)

Normy według wytycznych WHO.³

Jak szybko po zbudzeniu się rano trzeba sprawdzić poziom cukru we krwi?
Poziom cukru we krwi należy sprawdzać natychmiast po obudzeniu - przed wszelkimi porannymi czynnościami, takimi jak: prysznic, golenie, makijaż itp. Jeśli jest on zbyt niski, należy wypić trochę soku lub mleka. Jeżeli natomiast jest zbyt wysoki, a przyjmujesz insulinę, wstrzyknij insulinę i odczekaj przynajmniej 1 godzinę, zanim rozpoczniesz śniadanie. Ważne jest, aby wyrobić w sobie ten nawyk, ponieważ rozpoczęcie dnia z prawidłowym poziomem cukru we krwi ułatwia utrzymanie w normie jego wartości w ciągu dnia. Sprawdzenie poziomu cukru natychmiast po przebudzeniu bardzo pomaga we właściwej jego kontroli, nie zaburzając trybu życia.

Samokontrola

    * Samokontrola wyrównania metabolicznego cukrzycy to przeprowadzane samodzielnie przez chorych pomiary stężenia glukozy we krwi i moczu, badanie obecności ciał ketonowych w moczu. Samokontrola pozwala odpowiednio wyedukowanym chorym dopasowywać terapię do aktualnych potrzeb, zapobiegać powikłaniom cukrzycy – ostrym i przewlekłym, prowadzić wybrany tryb życia. Stężenie glukozy we krwi bada się za pomocą glukometru, obecność glukozy lub ketonów w moczu – za pomocą barwnie reagujących pasków diagnostycznych.

    * Glukometr - medyczne, przenośne urządzenie diagnostyczne służące do pomiaru i bieżącego odczytu poziomu cukru (glukozy) we krwi włośniczkowej, pobieranej zwykle z opuszki palca.

    * Wykorzystywane są specjalne paski testowe z wtopionymi elektrodami lub odczynnikiem chemicznym. Właściwy poziom cukru we krwi waha się pomiędzy 80 a 105 mg%, tj. około 4,5-5,5 mmol/l.

    * Procedura pomiaru jest maksymalnie uproszczona i jest bez problemów wykonywana przez pacjentów lub rodziny chorych na cukrzycę. Umożliwia to domowe monitorowanie leczenia cukrzycy.